Katalar Karatenin geçmişini, bugününü ve  geleceğini birbirine bağlayan köprüleridir. Ve kabul etmeliyiz ki sistemin içersinde köklenen bu onlarca form bir binayı ayakta tutan  beton bloklar arasında ki demir örüler gibi geleneksel yapıyı ayakta tutan en önemli kültürel birikimlerdir.

KATALARDA STANDARDİZASYON MÜMKÜN MÜ..?

Katalar Karatenin geçmişini, bugününü ve  geleceğini birbirine bağlayan köprüleridir. Ve kabul etmeliyiz ki sistemin içersinde köklenen bu onlarca form bir binayı ayakta tutan  beton bloklar arasında ki demir örüler gibi geleneksel yapıyı ayakta tutan en önemli kültürel birikimlerdir.

Zaten Karate Do sanatını temsil eden tüm ekoller de sahip oldukları Katalar yüzyıllar öncesin de üstatlarca çok özel misyonlar yüklenmiş tarih kitapları gibi sahiplenmişlerdir.

O nedenle her bir form geleneğin yaşaması, geleneğin gelecek nesillere aktarılması, yani büyük insanlığa ait birer kültür mirası olarak değerlidir ve orijinine uygun olarak ta  korunur.

Ama ilk bakışta bir çelişki gibi dursa da., Katalar cağlar boyu bir sekil de (((ama illa da tutundukları köklerinden kopmadan ! ))) değişim ve gelişimini sürdürmektedir ..! Çelişkiye düsen, bu gerçeği  anlamak isteyenlere son yüz yılın somut verileri tüm zenginliğiyle yardımcı olan doneler sunmaktadır..!

Şimdi hemen bu açıklamaları üzerine konuyla çok ilgili olması bakımından ülkemiz de zaman zaman alevlenen“ Kataların Standartlaştırılması” tartışmalarına  Dünyada ki örneklerini de buraya taşıyarak bir bakış açısı geliştirmeyi deneyelim.

Bura da özellikle diyalekti doğru kavramak ve olayları somuta indirgeyip daha kolayca anlaşılır hale getirebilmek açısından  bu bölümle beraber “SENSEİ ve DESİ”  isimli araştırmamı konuya ilgi duyanların bir kez daha ama dikkatle okumalarını öneriyorum. Çünkü o metin de geleneksel yapının içerisin de yer alan Senseilik sınıfın da ((( nüans ! ))) ayırımlarına meşruluk kazandıran, sisteme özgü,  çok özel açıklamalar var. Eğer o açıklamaları doğru kavrarsak Karate de Standart Kata anlayışına daha geniş perspektifte değerlendirme fırsatını da yakalamış oluruz diye düşünüyorum..!

KATALARI  WKF’NIN  (SHITEI KATA) ANLAYIŞINDA OLDUĞU GİBİ DEĞİŞMEZ NOKTA VE VİRGÜLLERLE    STANDARTLAŞTIRMAK MÜMKÜN MÜ..?

Bu  soruyu., eğer böyle bir şey mümkün olsaydı en başta Dünya Shotokan’ının kebesi sayılan JKA bu isi becerir di diye çok somut, çok net bir cevapla karşılayabiliriz!

Zira üstat Funokoshi’nin ölümünden sonra (1957) radikal bir Shotokan kurulusu olan JKA çeşit kereler bu tarz çalışmalar yapmıştır. Bu çalışmaların en son ve en köklü denemesi  (JKA merkezli) 1984-1985’li yıllar da tamamlanmıştır. Dahası JKA teknik kadrosu bu çalışmalarının hemen ardından kendi STANDARD KATA anlayışını hemen bütün dünyaya ulaştırabilmek düşüncesiyle görsel başvuru kaynakları  oluşturmayı da ihmal etmemiştir. Örneğin 1985 yılın da Shotokan Karate ekolunun 26 katasını kare kare açıklayan 45’er dakikalık 3 adet Video Kaset  Shotokan Dünyasına sunulmuştur.

JKA STANDART KATA Video eğitim serisi adıyla üretilen bu görsel eğitim araçların da T. ASAI, K.ABE ,  M.TANAKA, K.SHINA, M.UEKI, M.YAHARA, M.KAGAWA, M.KAWAWADA, T.IMURA gibi JKA’nın önde gelen teknik kadrosu yer almıştır.

Ama bir sure sonra görüyoruz ki bu senseilerde JKA’nın dışına çıkarak ayrı ayrı birer Dünya Shotokan Federasyonu kurmuşlar, ekolün dünyaya daha geniş yayılımı adına uluslararası etkinlikler geliştirmeye yönelmişlerdir.

Örneğin:

Mikio YAHARA sensei –“Karate No Michi World Federation(KWF)”
Tetsuhiko ASAI ve KAGAWA senseiler birlikte “Japan Karate Shotokai (JKS)”
Keigo ABE sensei “Japan Shotokan Karate Association (JSKA)”u kurmuşlardır.

Burada  altını çizmek istediğim şey, geçmişte yapılan Standart Kata çalışmaların da imzası olan bu senseiler yeni organizasyonlarını kurdukları anda, yeniden Katalara kendi anlayış ve yorumlarını taşıyan nüanslarını eklemiş olmalarıdır!

Yani Standard Kata fikri kendi anavatanın da bile uygulama sansı bulamamaktadır.

Çünkü geleneksel yapı özü itibarıyla Sensei ve Desi metnin de somutlaştırmaya çalıştığım nüansların getirdiği meşruiyeti sonuna kadar kullanmak yanlısıdır. Hal böyleyken  hangi kaynak ve öze dayanarak Katalar nokta ve virgülüne standart haline getirilebilinir..!? Katalar da Standart ancak Dojoların kendi eğitim anlayışı içersin de üyelerine verebileceği bir alt kalıpla sınırlı tutulabilinir. Yine orada bile 5.dan seviyesine gelmiş hiç bir Karateka nın öne süreceği pratik alternatifleri, küçük nüansları  reddetmek, sınırlamak mümkün değildir.

Burada  sanırım Sensei ve Desi metninin desteğine ek olarak biraz daha ayrıntıya inip ihtiyaten  konuyu çeşit örneklemelerle zenginleştirmek zorundayım…

Katalar da küçük nüans farklılıkları deyince bu asla Katanın “EMBUSEN” i , “HARAKET SAYISI” , hareketlerin “NAHA” ya da “TOMARI” vurgularının değiştirilmesi, orijini yansıtan “SAVUNMA” ya da “HÜCUM” tekniklerinin ”CİNSİNİN” değiştirilmesi anlamına gelmiyor. Bilakis bu ince çizgide herkesin konuya hassasiyet göstermesi orijine sadik kalması gerekiyor…

Bir üç örnek vermek gerekirse., Dünya Shotokan ekolunun dev ismi Shian H.KANAZAWA’ nın Kata anlayışı bahsetmeye çalıştığım nüans boyutlarının çok ötesinde olup zamanın da  KANAZAWA’ nın JKA kütüğünden silinmesine neden olacak aykırılıktadır..!  Mesela üstat KANAZAWA Gojushiho Sho katasının ismini Gojushiho Dai ile yerini değiştirmek... Meikyo katasının  Gedan Barai – Oi Tsuki bölümün de farklı  bir savunma  tekniğini araya sokmak... Kanku Sho Katasın da Kİ-AAİ’ lerin yerini değiştirmek vs. gibi geleneksel yapıyı tamamen tahrif eden aşırılıklar geliştirmiştir…

Bu aşırılıklar, uygulayanın derecesi ve gerekçesi ne olursa olsun geleneksel yapının devamı açısından  tabi ki kabul edilemez bir şeydir ve bahsettiğimiz nüansların çok ötesindedir…

Şimdi burada WKF’nin SHITEI kata uygulamalarına geçmeden önce, bazı çevrelerin SHOTOKAN ekolü ile ilgili (eksik bilgiden kaynaklandığına inandığım) değerlendirmelerine cevap oluşturmak istiyorum…

Shotokan kendi iç dinamiklerine rağmen sanırım özüne sadık kalmayı becerebilen ender Karate ekollerinden biridir. Bazı  çevrelerin zaman zaman Ekole özgü tanımlamalar yaparken JKA SHOTOKAN,  KAZE SHOTOKAN, ENOIDA SHOTOKAN vb. gibi  cümleler kurarak sanki ekolun kendi içerisin de ayrı Shotokan’lara bölündüğünü ifade eden tanımlamalar da bulunmaları hiçte gerçekçi değildir. Yukarıda açıklamaya çalıştığım katalardaki NÜANS farklılıkları da asla kastedilen ekol bölünmelerinin karşılığına denk düşmemektedir.  Konuyu bir kaç nüans örneği ekleyerek zenginleştirmek gerekirse.,

“Kanku-Dai, Sochin, Gankaku gibi kataların Yoko Geri Keage bölümleri bazı senseilerce olduğu gibi KEAGE biçimiyle pratize edilmekte, bazı senseiler ise bu bolümler de zor olanı yani KEKOMI’yi tercih etmektedir.,

Bassai Dai Katasın da Kokutsu Dachi (18 numaralı teknik) Shuto Uke’ den 19 numaralı KAKE–TE tekniğine Zen Kutsu Dachi ye geçerken bazı senseiler ileri de duran sol ayağı, sol yana doğru kaydırmakta, bazı senseiler ise ayni pozisyon da geride duran sağ ayağı, sağ yana doğru kaydırmayı tercih etmektedir.,

Kanku Sho Katasin da 27 numarali teknik  Kiba Dachi-Kagi Zuki, Tsuki Uke bolumunden 28 numarali adimlamaya Kokutsu Dachi ye gecerken  bazi senseiler Sol eli uste,sag eli alta alarak teknigin dairesel ilerleyisini tercih ederler., bazi senseiler ise bunun aksini yaparlar…”

Yani ekolün içersindeki bu ve buna benzer nüanslar kesinlikle birbirinden uzaklaşmış ayrı SHOTOKAN’ları ifade etmeye yetmez… Sonuçta bu nüanslar orijinin içerisin de tolere olan  basit eylemliliklerden ibarettir…

Bunun dışında T.KAZE shian’ın geliştirdiği (( GO KATA) lar… Ya da NİSHİYAMA Shian’ın geliştirdiği ((KITEI KATA)  geleneksel kalıplardan yararlanılarak üretilmiş, ekole çalışma zenginliği katan,  ama gelenekseli temsiliyet hakki olmayan, tamamen antrenman amaçlı katalardır..!  Yani bu Katalar da ayrı SHOTOKAN oluşumları kastını doğrulamamaktadır..!

Uluslararası anlam da WKF’ nin geliştirdiği SHITEI (mecburi)  kata uygulaması kendi içerisinde son derece mantıki, kabul edilebilinir ve geçerli nedenlere dayanır. Belirli puan kriterleri ile hareket edilen Spor Karate’de  hakemlerin daha somut  sonuçlar elde edebilmesi anlamında her ekolden iki Kata  en küçük bir nüans ayrımına dahi müsamaha gösterilmeden noktası, virgülüne standart hale getirilmiştir. Ama bu mecburiyet TOKUI (serbest) kata seçiminin yapıldığı final de geçerliliğini kaybeder ve orada yine nüans ayırımları ilgi çekmeye baslar.

Önümüzde ki donem SHITEI KATA listesin de genişleme yapacak olan WKF Spor Karatenin yarışma kriterlerine daha anlaşılır ve daha pratik karşılıklar oluşturmak adına ortaya koyduğu bu standardizasyon fikrin de çok ta basarilidir.

Ama bu fikir yine de geleneksel ekollerin kendi içerisinde ki tercihlerini asla bağlamaz.

WKF’ nin 4 geleneksel ekolden seçip 2001 yılında uygulamaya aldığı 8 Kata önümüzdeki dönemde genişletilerek 16 ya çıkartılacaktır.

2001’de açıklanan WKF Shitei Kataları
SHOTOKAN    :        Jion,  Kanku Dai
GOJU RYU    :        Seipai, Saipha
SHITO RYU   :        Seienchin,  Bassai Dai
WADO RYU    :        Seishan ,Chinto

2005 yılın da ilan edilip önümüzde ki dönem de yukarıda ki listeye ek olarak yarışmalarda kullanılacak  WKF Shitei kata listesine giren yeni katalar

SHOTOKAN    :        Enpı , Kanku Sho
GOJU RYU    :        Kururunfa,  Seısan
SHITO RYU   :        Matsumuro No Rohaı, Nıpaıpo
WADO RYU    :        Kushanku, Nıseıshı

Gelecek dosya da devam edebilmek umuduyla….

Oss

Shotokan Karate 6. Dan