Kata Dosyası – Bölüm 1

KATALARIN TARİHİ MİSYONU:
Karate Do sanatını yüzyıllar öncesinden günümüze taşıyan en temel yapı hiç kuşkusuz  KATA’ ların sistematik varlığıdır. Tarihi yansıtan yazılı kaynakların yeterli olmaması nedeniyle karate’nin puslu tarihi hakkında bilgi toplamak isteyen  araştırmacılar  için Katalar her zaman çok verimli bir arkeolojik alan olmuş ve olmaya da devam etmektedir.
Adeta bir tarih kitabi misyonu ile günümüze ulaşan kata’ ların hiç kuşkusuz bundan sonra da, sanatın gelecek nesillere taşınmasında ki yeri  ve vazgeçilmezliği önemini koruyacaktır .

HER EKOLÜN BİR ANA KATASI VARDIR

Eğer Microsoft excel  kullandıysanız dev bilgi ambarları olan veri tabanlarının içeriğini de biliyorsunuz demektir.  Bir veri tabanı tablosu bilgi için hazırlanmış satır ve kolonlardan oluşur. Ana  tablolar bir veri tabanı içinde en üstteki tablolardır. Bu tablolar gerçekten veri tabanının taşıdığı bilgi kütlesini içerirler ve diğer bütün tablolar birbiriyle bağlantı kurarak  o tabloya bağlanırlar.  Bu sıralama içersinde en tepede konumlanan tablo da ana tablodur.

Katalar da   geleneksel anlam da hangi ekol yada stili temsil ediyor olursa olsun  tıpkı bu tablolar gibidir.  Her kata bilgi taşıyan bir tablodur ve her biri kesintisiz olarak diğeriyle bağlantılıdır.  Bu bağlantı zincirinin ulaştığı yer ise ana tablodur.

Shotokan Karate  ekolunun karakteristik temsili yetini taşıyan ana tablo yani ANA KATA hiç kuşkusuz KANKU DAI’ dır.   Alt tabloları oluşturan “HEIAN” ve “TEKKI” katalar ise tek tek Shotokan Karate ekolünün veri tabanına ait parçalardır ve her biri ara kesitlerin de Kanku Dai yi işaret eden yapısal özellikler gösterirler.

Ana Kata olan  Kanku Dai’nin hemen yanında yer alan diğer çatı katalar ise Bassai Dai,  jion,  Empi, Jitte, Hangetsu ve Gankaku’ dur.   Sistemin özgün yapısını oluşturan bu katalar  ekolun karakteristik  özelliklerini dev bir örümcek ağı gibi birbiriyle bağlantılıdır.

TÜM  EKOL KATALARINI  ÇATISI ALTINDA TOPLAYAN BİR ANA KATA VARMIDIR..?

Hangi kata diğer ekollerin ana katasını KANKU DAİ’ ye bağlıyan  ana katadır..?

Bu kata hangisi ise bütün geleneksel ekollerin anahtar ve işaretlerini bünyesinde barındıran katadır, ve bu Kata kesinlikle  tarihte yasamış karate eksperleri tarafından Okinawa karatesinin çalışma tipine geçiş olarak kullanılmış olabilir..!  Öyleyse Ana Kata bütün ekollerin en üst seviyesinde ki Kata ilişkilerini içerir.

Ama bugün o kata hangisidir diye bir araştırma yaptığımız da maalesef somut bir bulguya ulaşmak mümkün değildir.  Belki bir sure evvel ekollerin kendi karakteristik çizgilerini belirlediği bir süreçte bu katanın mevcudiyetine gerek duyulmamış olabilir. Belki yeterince cazip değildir. Belki de çok fazla  adımlamaya sahip olması nedeniyle elden çıkartılmıştır..!?

Kim bilir belki de  Shian Nakayama’ nın  “EN İYİ KARATE” isimli  eserin de bahsettiği 108 ADIMLI HYAKUHACHIHO isimli katadır o kata.!?

SPOR VE GELENEKSEL KARATE DE KATANIN ANLAM VE İŞLEYİŞİ :

Shotokan Karate DO tarihini incelemiş olanlar çok iyi bilirler ki üstat Funokoshi GİCHİN  “SHORİN” ve “SHOREİ”  sentezi üzerine inşa ettiği  ekolünün resmi kata listesine  başlangıçta UNSU, SOCHİN, NİJUSHİHO, GOJUSHİHO SHO, GOJUSHiHO DAi  gibi katalara yer vermemiştir.   Daha sonraları bu katalar  pratik değerleri ve teknik zenginlikleri  dikkate alınarak sistemin içersine dahil edilmiştir.

Geleneksel ekollerin kendi karakteristik özelliklerini temsil eden resmi kata sayıları oldukça zengindir ve bu katalar klasik anlayışa göre  bir bir eşit öneme sahiptirler.  Ancak konu spor karate olduğunda bu anlayışta çok belirgin bir  farklılaşma yaşanır.  En azından otantik yapı  evrensel anlayışın bir getirisi olan Spor  kavramına belirli ödünler  vermek,  zamanı farklı algılayan dünya insanlarının ortak diline uyum sağlamak  zorunda kalır.

Geleneksel karatenin  Savaşçı ruh hali spor karate de güçlü bir dönüşüme uğrayarak  yerini daha çok estetik ve performans yüksekliğinin değerli olduğu bir anlayışa terk eder. Daha yükseğe sıçramak, dinamik ve güçlü ritimler sergilemek  spor alanların da modern karate uzmanlarının ilgi alanıdır.  Dolayısıyla UNSU, SOCHIN, GOJUSHIHO SHO , GOJUSHIHO DAI gibi güçlü performans gerektiren katalar yarışma alanlarında çokça kullanılan katalardır.
Buna karsın   estetik acıdan çokta iyi donanıma sahip olmayan bazı katalar giderek adeta ekolun gayri meşru çocuğu durumuna düşmektedir. Örneğin WANKAN kısa, yalın  ve basit tekniklerinden ötürü  günümüzde ekolun giderek daha çok kenara ittiği bir kata konumundadır.   JİTTE, MEİKYO, JİİN, CHİNTE kataları da aynen WANKAN gibi ekolun iç dinamikleri dışına ötelenmiş olan katalardır.  Hatta çok çarpıcı olması bakımından  buraya almak ta fayda görüyorum Shian Masatoshi NAKAYAMA bile (toprağı bol olsun) en iyi kata listesin de JI’IN ketesine yer vermeyebilmiştir..!

Spor Karate elbette  evrensel kültüre hizmet eden yanıyla çok değerlidir. Ama bu çizgide ilerlerken  kolaylaştırılmış bakış acılarına hapsolmamak Karate Do sanatının gerçek zenginliğinin kaybolmasına fırsat vermemek senseilerin asli görevi olmalıdır. Zira sanatı yüzyıllar öncesinden günümüze taşıyan kataların kayıpları tüm ekoller için korkunç bir şeydir. Her ekol kendi bütünlüğünü elde tutmak sahip olduğu kataları sonuna kadar korumak zorundadır.

İtiraf etmeliyiz ki günümüzde ekolleri temsil eden pek çok geleneksel kuruluş bile maalesef büyük ölçüde  kataları sadece bir  üst kuşak seviyesine geçiş vizesi için gerekli  sorular olarak algılayabilmektedir.

İnsanların ekollerine ait katalar la aynı anda ve eşit değerde  ilgilenmesini beklemek  belki çok doğru bir beklenti  olmayabilir. Zira çok basit görülen bir kata bile  kendine özel yapısıyla yıllarca bir ihtisas alanı olarak değerlendirilmeyi hak edecek derinliktedir. Bu doğrudur. Ama genel bilgi ve ekole hakimiyet bakımından  kataların tamamına belli periyotlarla zaman ayırmak, sistemin geleneksel yapısına nüfuz edebilmek için  bir olmazsa olmaz kuraldır. Ekole hakimiyet sağlamak isteyen her kişi mutlaka katalar’ in sunduğu bilgi ve donanıma açılan kapıları  aralamak zorundadır.  Ve de hiç kuşkusuz katalar  sanatı yasayanlar için uzun ve gerçek bir yasam  yolculuğudur.

İLK BÖLÜMÜ TAMAMLARKEN

Değerli okuyucu, Karate DO sanatın da Kata konusu çok öncelikli ve ifadelendirilmesi titizlik isteyen bir alandır.  Ben bu yazı dizisiyle üstüme düşen sorumluluğu yüklenirken olabildiğince çok ve güvenilir kaynaktan yararlanmaya ve 36 yıl boyunca edindiğim Karate DO bilgi ve kültürümü olabildiğince damıtarak buraya aktarmaya çaba göstereceğim.

Bilinmesini isterim ki   araştırmalarımın buraya yansıtılmasında gözümden kaçan yanlış ve eksikler adına şimdiden herkesin eleştiri ve desteğine sonuna kadar açığım.

Simdi bu yazı dizisinde bildiğimiz geleneksel ekollerin tabanını oluşturan  Okinawa ekolleri ve katalarından, Spor Karate’nin Kata kriterleri ve anlayışına kadar geniş bir alanda konuları özete indirgemeyi deneyeceğim.  Bu özetin toplamın da ülkemizde  çokta konuşulup gündem oluşturmamış ayrıntıları öne çıkartmaya çaba göstereceğim. Senseilerimizi ve hakemlerimizi ilgilendireceğini düşündüğüm  bu yazı dizisinin ikinci bölümü yayımlanıncaya kadar sevgilerimle …

OSS
Shotokan Karate-DO  /  6. Dan
Bulut BABA

İrtibat için : bulutbaba36@hotmail.com

Bir Cevap Yazın